Jak działa smartfon? Czy telefonia 2G to GSM?

To jest czwarty artykuł serii zainspirowanej pytaniem mojej małżonki: jak działa smartfon? Niestety, nie da się tego wyjaśnić krótko. Po przedstawieniu prehistorii oraz generacji 0G (zerowej) oraz 1G, w tym artykule omawiam, do dziś wykorzystywaną generację telefonii komórkowej, oznaczaną skrótem 2G.

Dla osoby „nietechnicznej” próba zrozumienia, jak działa smartfon, jak możliwe jest przesyłanie na dowolne odległości rozmów, tekstów, zdjęć i filmów, przypomina próbę wskoczenia do pędzącego ekspresu (fotografia 1). Odpowiedź musi być bardzo obszerna, a osobom „nietechnicznym” nie da się w prosty sposób wyjaśnić wszystkich zadziwiających szczegółów. Jednak można przystępnie wyjaśnić i przybliżyć, pokazać zarys, najważniejsze zasady, a także pewne ciekawostki. Można, tylko w tym celu trzeba wrócić do korzeni pokazać, jak telefonia powstała i jak się zmieniała.

Dlatego w pierwszym artykule serii nieprzypadkowo zacząłem od telegrafu i telegrafu bezprzewodowego oraz omówiłem klasyczne stare telefony i radiotelefony. W drugim artykule doszliśmy do telefonii mobilnej zerowej generacji (0G), która była bardzo kosztowna i mało popularna. W trzecim przedstawiłem pierwszą prawdziwą generację telefonii komórkowej (1G). Pora na do dziś wykorzystywaną i najbardziej popularną 2G.

Telefonia mobilna drugiej generacji – 2G

Wcześniej wspomniałem, że lubimy „okrągłe” daty i że pierwsza „prawdziwa” telefonia komórkowa (1G) pojawiła się na początku lat 80. Teraz warto zapamiętać, że telefonia 2G zaczęła się upowszechniać na świecie od wczesnych lat 90.

Z jednej strony szybki rozwój techniki cyfrowej, a z drugiej rosnące zapotrzebowanie na telefonię komórkową spowodowały, że szybko podjęto prace nad wdrożeniem mobilnej telefonii cyfrowej – telefonii drugiej generacji (2G). Ideałem byłoby, gdyby udało się opracować jeden ogólnoświatowy standard cyfrowej telefonii komórkowej. Nie udało się!

W Europie począwszy od roku 1982 opracowywano standard znany jako GSM, co pierwotnie znaczyło Groupe Spécial Mobile, a dziś znaczy Global System for Mobile Communications. Zalecono wszystkim krajom europejskim zarezerwowanie pasm częstotliwości w okolicach 900 MHz na potrzeby nowego systemu cyfrowego. GSM – cyfrowy system drugiej generacji został po raz pierwszy uruchomiony pod koniec roku 1991 w Finlandii. Za pierwszy telefon cyfrowej generacji 2G (GSM) uznaje się Nokię 1011 – rysunek 1.

Jej masa to prawie pół kilograma! Nam telefony drugiej generacji kojarzą się głównie z marką Nokia – fotografia 2.

W nazwie GSM jest słowo Global, ale w USA opracowano i wdrożono zdecydowanie inny system cyfrowej telefonii komórkowej – D-AMPS (Digital AMPS), znany też jako TDMA. Właśnie skrót TDMA wskazuje, że system D-AMPS był podobny do GSM.

Ale w USA powstał też system cdmaOne (CDMA, IS-95 – Interim Standard 95), który działał na zupełnie innej, zaskakującej zasadzie, nazywanej właśnie CDMA. Skróty FDMA, TDMA i CDMA rozszyfruję i objaśnię w innym artykule.

W Japonii opracowano i wykorzystywano inny, własny, cyfrowy system PDC (Personal Digital Cellular) oraz PHS (Personal Handy-phone System).

Poszczególne kraje mogły przyjąć któryś z wymienionych, albo jeszcze inny system. W każdym razie największą popularność zdobył europejski standard GSM, który realizował (i nadal realizuje) około 85% światowego mobilnego ruchu telefonicznego. Warto dodać, że u nas, w Europie, telefonię drugiej generacji (2G) kojarzymy tylko ze standardem GSM, który powstał w Europie. W sumie słusznie, bo stary europejski system GSM nadal realizuje zdecydowaną większość rozmów telefonicznych na świecie. Tak, ale pamiętajmy, że w USA, Japonii, Korei Południowej i w niektórych innych państwach, zamiast GSM wykorzystano inne systemy, też należące do drugiej generacji (2G).

W każdym razie, europejski system GSM to wprawdzie dominująca część, ale tylko część telefonii 2G.
(…)

——– ciach! ——–

To jest tylko fragment artykułu, którego pełna wersja ukazała się w styczniowym numerze czasopisma Zrozumieć Elektronikę (ZE 1/2026). Czasopismo aktualnie nie ma wersji drukowanej na papierze. Wydawane jest w postaci elektronicznej (plików PDF). Pełną wersję czasopisma znajdziesz na moim profilu Patronite, gdzie dostępna jest dla Patronów, którzy wspierają mnie kwotą co najmniej 15 zł miesięcznie. Natomiast niepełna, okrojona wersja, pozwalająca zapoznać się z zawartością numeru ZE 1/2026 znajduje się tutaj.

Piotr Górecki

Uwaga! Wskazówki, jak nabyć pełne wersje dowolnych numerów ZE znajdują się na stronie:
https://piotr-gorecki.pl/n11.